«میخواهیم این ماجرا را تمام کنیم»: مقامهای ترامپ چگونه با وجود تردید نسبت به ایران به توافق رسیدند
سیانان مینویسد، مقامهای دولت دونالد ترامپ که مستقیما در مذاکرات دخیل بودند، میگویند طی دو هفته گذشته تیم امنیت ملی رئیسجمهوری آمریکا تقریبا هر روز برای بررسی توافقی در حال شکلگیری با هدف پایان دادن به جنگ ایران تشکیل جلسه داد؛ در حالی که بسیاری از آنها نگران بودند تهران به تعهدات خود پایبند نماند.
یکی از مقامهای دولت که در جریان مذاکرات بود گفت، جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، و پیت هگست، وزیر جنگ، از جمله «بدبینترین» افراد درباره این موضوع بودند که آیا ایران به تعهدات خود برای ارائه امتیازهای اساسی درباره برنامه هستهایاش عمل خواهد کرد یا نه؛ حتی اگر تهران با مذاکره درباره این موضوع موافقت کند.
این مقامها گفتند، در مقاطع مختلف تقریبا همه مقامهای ارشد دولت، از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری، و فرستادگان ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نگرانیهای جدی خود را مطرح کرده بودند.
اما در نهایت آنها به یک جمعبندی مورد حمایت ترامپ رسیدند: «میخواهیم این ماجرا را تمام کنیم.» یک مقام دولت که مستقیما در مذاکرات حضور داشت به سیانان گفت، در جلسهای داخلی در کاخ سفید حدود دو هفته پیش، تصمیم گرفته شد برای دستیابی به یک توافق کلی درباره بازگشایی تنگه هرمز و ترسیم یک چارچوب گسترده برای برچیدن برنامه هستهای ایران تلاش شود.
یکی از مقامهای درگیر در مذاکرات گفت هیچکس در نهایت با پیشبرد این مسیر مخالفت نکرد و دولت تصمیم گرفت وضعیت را در دوره ۶۰ روزه مذاکرات فنی و پیچیده دوباره ارزیابی کند.
این مقام گفت: «اجماع تیم این بود که میخواهیم این ماجرا را تمام کنیم، و توافق راهی است که میتواند بیشترین دستاورد و کمترین هزینه را برای ما داشته باشد. این رویکرد ما بود و همه ما نگرانیها و پرسشهای متفاوتی داشتیم.»
فرد دیگری که از موضوع مطلع بود گفت دیدگاه رئیسجمهور نقش کلیدی داشت.
به گزارش سیانان، او گفت: «ما جنگ را تمام کردیم چون دونالد ترامپ میخواست جنگ را پایان دهد و احساس میکرد ابزار کافی برای این کار را دارد. کل دولت در مسیر پایان دادن به این جنگ متحد است.»
مقامها گفتند بحثها و اختلافنظرهای داخلی هفتهها ادامه داشت و رتکلیف بهویژه ارزیابیهای صریحی درباره چیزی که آن را احتمال فریبکاری ایران میدانست، ارائه کرده بود.
یک منبع گفت گاهی رتکلیف اشاره کرده است که اطلاعات جمعآوریشده توسط سیا درباره ایران با تعهداتی که تهران در گفتوگوهای رسمی و غیررسمی با آمریکا ارائه میکند، همخوانی ندارد.
اما همان منبع افزود: «رئیس سیا موضعگیری سیاسی نمیکرد. او موضع سیاستگذاری ندارد.»
این منبع گفت: «طبیعی است که او به ونس، ویتکاف و کوشنر توجه ویژه دارد؛ آنها کسانی هستند که مذاکرات واقعی را انجام میدهند. او اصلا مذاکرهکننده نیست، سیاستگذار هم نیست. او فقط زمینه اطلاعاتی این مذاکرات را فراهم میکند.»
یک مقام دیگر آمریکایی گفت تقریبا همه افراد، تردید رتکلیف درباره ایران را داشتند.
این مقام گفت: «آنها همانطور دروغ میگویند که ما نفس میکشیم، بنابراین ما انتظار چنین چیزی را داریم.»
این مقام افزود با این حال، اطلاعات درباره دیدگاه خصوصی طرف مقابل در مذاکرات معمولا «همیشه عقبتر از واقعیت است» و اغلب نشاندهنده تردید طرفها نسبت به مذاکرات است.
او گفت: «آنها در نهایت درباره همه راههایی صحبت میکنند که میتوانند از انجام توافق جلوگیری کنند؛ و اگر ما مهارت داشته باشیم، میتوانیم آنها را به نقطهای برسانیم که چارهای جز پذیرش توافق مورد نظر ما نداشته باشند.»
این مقام آمریکایی به سیانان گفت، «ایرانیها در گفتوگوهای خصوصی «همه حرفهای درست را به ما میزدند» و همین موضوع به دولت کمک کرد تصمیم به ادامه مسیر بگیرد.»
او گفت: «اینکه آیا آنها صادق هستند یک پرسش است، اینکه آیا توان سیاسی و امکان مانور در ساختار داخلی خود را دارند هم یک پرسش است، اما فکر میکنم دیدگاه مشترک این بود که باید وارد این مرحله شویم.»
سخنگوی پنتاگون گفت هگست با اهداف ترامپ همسو است.
شان پارنل، سخنگوی ارشد پنتاگون، در بیانیهای به سیانان گفت: «طبیعتا وزیر هگست از توافق صلح با ایران و همه اهداف رئیسجمهوری ترامپ حمایت میکند.»
یک مقام کاخ سفید نیز در بیانیهای گفت: «رئیسجمهوری ترامپ به همه دیدگاهها درباره هر موضوعی گوش میدهد، اما همه میدانند که تصمیم نهایی با اوست.»
او افزود این تفاهمنامه همه خطوط قرمز اعلامشده دولت را تامین میکند؛ از جمله اینکه ایران هرگز نتواند به سلاح هستهای دست یابد، اورانیوم با غنای بالا را حفظ نکند و نتواند انرژی جهان را گروگان بگیرد.
سیا از اظهارنظر خودداری کرد.
جستوجو برای راه خروج از جنگ
به نوشته سیانان، در داخل بال غربی کاخ سفید، بسیاری از مقامهای ارشد مدتها بود که به دنبال راهی برای خروج از جنگ بودند؛ با انگیزهها و ملاحظات متفاوت.
اعضای تیم سیاسی ترامپ خواهان راهی برای پایان جنگ بودند تا از جمهوریخواهان آسیبپذیر پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر و همچنین میراث سیاسی رئیسجمهوری محافظت شود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، درباره تاثیرات منفی جنگ بر اقتصاد نگرانی داشت. کریس رایت، وزیر انرژی، نیز نسبت به پیامدهای جنگ برای بازار جهانی انرژی محتاط بود.
یک منبع آگاه از مذاکرات گفت: «پذیرش گستردهای وجود داشت که اگر این روند ادامه پیدا کند، اوضاع بدتر خواهد شد.»
مقامها گفتند سوزی وایلز، رئیس دفتر کاخ سفید، در داخل دولت به عنوان یکی از صداهای اصلی طرفدار پایان دادن به جنگ شناخته میشود.
به گفته آنها، او بارها از مشاوران کاخ سفید خواسته بود درباره واقعیتهای جنگ با رئیسجمهوری صادقتر باشند و دیدگاههای خود را صریحتر مطرح کنند تا ترامپ اطلاعات لازم برای تصمیمگیری را داشته باشد.
یک منبع گفت او مدتها بود میخواست «این موضوع را جمع کند.»
ویتکاف و کوشنر که در طول جنگ در خط مقدم مذاکرات مستقیم با میانجیهای خاورمیانهای و ایران بودند، در داخل دولت نسبت به امکان دستیابی به توافق خوشبینتر ارزیابی میشدند؛ هرچند آنها نیز درباره پایبندی ایران به مفاد هستهای با احتیاط برخورد میکردند.
یک مقام دولت گفت: «اما حتی یک نفر هم بلند نشد بگوید نه، این ایده بدی است. همه تقریبا همراه بودند، چیزی شبیه این: بله، بیایید این توافق را انجام دهیم، تنگه را باز کنیم و بعد ببینیم چند ماه دیگر کجا هستیم.»
ترامپ نیز بهشدت خواهان پایان جنگ بود. مقامها گفتند انتقادهای علنی و شدید او از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در نشست گروه هفت این هفته نشان میدهد که او شخصا برای پایان دادن به جنگ سرمایهگذاری کرده است.
به گفته آنها، ترامپ از اقداماتی که آن را تلاش نتانیاهو برای تضعیف توافق میدانست، بسیار ناراضی بوده است.
یک مقام دولت گفت دولت تقریبا دو هفته پیش درباره خطوط کلی توافقی که میتوانست بپذیرد به جمعبندی رسیده بود.
او گفت: «اگر بتوانیم تنگه را باز کنیم، اگر بتوانیم درباره مواد هستهای تعهداتی بگیریم، و اگر مطمئن شویم که تا زمانی که آنها همه چیز را ندهند ما چیزی نمیدهیم، این ساختار سهبخشی اصلی حدود دو هفته پیش مورد توافق قرار گرفت.»
او افزود: «بعد از آن تلاش کردیم ایران را متعهد کنیم.»
ترامپ روز سهشنبه گفت: «ما روی ایران تمرکز داشتیم. این موضوع به گذشته و پشت سر ما خواهد رفت.»
هنوز متن هیچ توافقی منتشر نشده و دولت با انتقاد برخی جمهوریخواهان تندرو روبهرو شده است.
این جیدی ونس، یکی از منتقدان داخلی سرسخت جنگ، بود که مسئولیت توضیح و دفاع از توافق برای افکار عمومی را بر عهده گرفت.
معاون رئیسجمهوری آمریکا روز سهشنبه در برنامه «مگین کلی شو» گفت ملاحظات حساس دیپلماتیک باعث شده متن توافق منتشر نشود، زیرا میانجیها از آمریکا خواستهاند روند اعلام آن «به شکل درست زمانبندی شود.»
او ضمن دفاع از مفاد توافق، گفت آمریکا حتی در صورت عقبنشینی ایران نیز در موقعیت خوبی قرار دارد.
ونس گفت: «اما اگر آنها به توافق پایبند نباشند، تنگه همچنان باز است، ما همچنان آسیب عظیمی به برنامه هستهای آنها وارد کردهایم و واقعا میتوانیم به زندگی خود به عنوان یک کشور ادامه دهیم.»
